Hoe de dingen veranderden

Om te begrijpen welke richting de financiële sector nu moet inslaan, is het belangrijk om te onderzoeken wanneer en waarom de ontwikkelingen zo zijn gegaan als ze zijn gegaan.

Begin jaren tachtig was een fundamentele verandering in de samenleving waarneembaar. Het tot dan toe heersende denken dat zakendoen zakendoen is en bankieren bankieren, maakte plaats voor een ander soort economisch denken, met het nieuwe financiële liberalisme in het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten voorop.

Banken gingen zich gedragen als gewone bedrijven en maakten een sterke groei door. Aandeelhouderswaarde stond centraal. Vervolgens begonnen de banken voor eigen rekening te handelen, om nog hogere winsten te boeken op de financiële markten. Dat alles met een korte termijnfocus op winstmaximalisatie. De verbinding met de reële economie en met particuliere en zakelijke klanten verdween daarbij langzaamaan uit beeld, in die zin dat veel bankiers daadwerkelijk begonnen te geloven dat innovatieve financiële markten op zichzelf reële waarde konden genereren. Het is dan ook niet verbazingwekkend dat succesvolle bankiers steeds vaker wiskundigen bleken te zijn.

Tegelijkertijd begonnen meer bedrijven zich als banken te gedragen. Zo besloten enkele grote Amerikaanse productiebedrijven om leasediensten te gaan verlenen, omdat dat meer winst opleverde dan het maken van consumptiegoederen.

Dit neo-liberale denken, waarbij praktisch alles tot een verhandelbaar ‘product’ wordt gereduceerd waarmee winst wordt gerealiseerd, is een van de voornaamste redenen van onze huidige problemen. Dit paradigma wordt onderwezen op veel invloedrijke managementopleidingen en is stevig verankerd in ons financiële systeem.

Pas als we deze manier van denken veranderen, krijgen we de banken die we nodig hebben om te bouwen aan een eerlijker, meer duurzame toekomst.

Wat moet er gebeuren?

In de maatschappij is er voor banken een vitale, positieve rol weggelegd. Banken moeten in dienst staan van een reële, duurzame economie, in plaats van het maximaliseren van aandeelhoudersrendement.

Triodos Bank wil samen met andere duurzame banken zich voor deze verandering inzetten. Niet alleen door anders te doen – het financieren van duurzame ondernemers en ondernemingen die werkzaam zijn in de reële economie – maar ook door het stimuleren van een open debat over de rol van de financiële sector.

Het Sustainable Finance Lab (www.sustainablefinancelab.nl), een Nederlandse denktank van vooraanstaande economen, mede opgericht door Triodos Bank, is hier een voorbeeld van. Eind 2011 faciliteerde het Sustainable Finance Lab vijf debatten met politici, bankiers en het publiek, die hebben geleid tot negen aanbevelingen. Wij willen dit concept internationaal uitbouwen en doorontwikkelen.

Triodos Bank is tevens medeoprichter en voorzitter van de Global Alliance for Banking on Values. Dit wereldwijde netwerk van de koplopers onder de duurzame banken – van een snel groeiende bank voor het midden- en kleinbedrijf in Peru tot een baanbrekende ‘Credit Union’ in Canada – streeft ernaar om de impact en de naamsbekendheid van duurzaam bankieren te vergroten. Het streven is om tegen 2015 te groeien van thans 14 naar 30 leden. Daarnaast wordt onderzocht of een kapitaalfonds kan worden ingericht om aan de vraag naar kapitaal in deze snelgroeiende bancaire sector te voldoen en willen we een ‘impact’-meting introduceren om de resultaten van het werk van de duurzame bancaire sector beter aan te tonen. Tevens zetten wij een internationaal uitwisselingsprogramma op voor medewerkers die een carrière als duurzaam bankier ambiëren.

Een van de andere positieve ontwikkelingen in 2011 was de oprichting van Social Enterprise Finance Australia, een nieuw initiatief voor het financieren van duurzame Australische ondernemingen. Triodos Bank is mede-oprichter.

Grafiekgenerator – Maak uw eigen grafieken

Grafiekgenerator

Eenvoudig samengevatte feiten en cijfers die u kunt samenstellen en downloaden.

Maak uw eigen grafieken