Risicomanagement

in duizenden euro’s

Risico Governance

Het doel van het risicomanagement van Triodos Bank is om te zorgen dat de onderneming op de lange termijn veerkrachtig is.

Om de risico’s die de bank loopt te beheersen, hanteert en onderhoudt Triodos Bank een stelsel van systemen, procedures, limieten, rapportages en controles. De structuur en organisatie van de bedrijfsprocessen zijn ingericht conform de geldende wet- en regelgeving voor financiële instellingen en de duurzame doelstelling van Triodos Bank. De risico’s binnen de Groep worden beheerst op basis van het ’three lines of defence’-model. De vestigingen, business units en afdelingen moeten hun eigen risico’s beheersen (eerste line of defence). Groeps- en lokale risicomanagers (tweede line of defence) ondersteunen en adviseren de vestigingen, business units en afdelingen bij de integratie van deze processen in de organisatie. Ten slotte beoordeelt de Interne Audit (derde line of defence) periodiek het ontwerp en de effectiviteit van interne processen en controles.

Risico’s worden bewaakt door verschillende afdelingen en commissies op groepsniveau. Risicomanagement omvat verschillende risicodisciplines. Deze diverse risicodisciplines worden gecoördineerd door het hoofd van de afdeling Risicomanagement van de Groep. Deze rapporteert rechtstreeks aan de Directie van Triodos Bank. De voornaamste taak van de afdeling Risicomanagement is het ondersteunen van Triodos Bank bij het zichtbaar maken, beoordelen, verminderen en bewaken van haar risico’s. Voorts houdt de afdeling Risicomanagement zich bezig met het analyseren van risico’s, het voorbereiden van beleidslijnen en richtlijnen, en het coördineren van de beheersing van de diverse risico’s die Triodos Bank loopt.

Risico governance (organigram)

Een andere verantwoordelijkheid van de afdeling Risicomanagement van de Groep betreft het waarborgen van de samenhang van het risicobeleid dat de business units en afdelingen voeren. Binnen dit kader wordt de integratie van de individuele benadering van de verschillende risicocategorieën en de coördinatie van de beheersing van alle financiële en niet-financiële risico’s die Triodos Bank loopt.

Er zijn bij alle business units van Triodos Bank lokale risicomanagers benoemd die ervoor zorgen dat het algemene risicokader eenduidig binnen de onderneming wordt ingevoerd.

Regels voor het risicomanagement worden goedgekeurd door de Directie van Triodos Bank op advies van de verantwoordelijke risicomanager.

De Directie heeft de verantwoordelijkheid voor de advisering als volgt neergelegd:

  • balansbeheer en daaraan gerelateerde risico’s bij de Asset and Liability Committee. De Asset and Liability Committee komt elke maand bijeen.
  • goedkeuringen voor grote kredieten en tegenpartijen en concentratierisico bij de Kredietcommissie van de Directie (de ’EBCC’). De EBCC komt elke week bijeen.

De Audit and Risk Committee van de Raad van Commissarissen oefent toezicht uit op het risicomanagement van Triodos Bank.

Voorschriften van regelgevende instanties

Triodos Bank heeft het kapitaalraamwerk van het Bazel Comité voor Bankentoezicht geïmplementeerd en rapporteert op basis van de vereisten van Bazel II. Pijler 1 van Bazel II kent verschillende benaderingen voor de kapitaalberekeningen ten aanzien van krediet-, operationele en marktrisico’s. Triodos Bank heeft, gezien haar omvang en ontwikkelingsfase, momenteel gekozen om de minder geavanceerde methoden van Pijler I van Bazel II te implementeren. Voor de berekening van kredietrisico en marktrisico wordt gebruik gemaakt van de Standard Approach om kapitaal aan deze risico’s toe te kennen. Voor de berekening van de kapitaaleisen voor operationeel risico wordt gewerkt met de Basic Indicator Approach. De door Triodos Bank gekozen opties doen niet af aan de inspanning die zij levert om haar interne risicobeheersystemen te blijven versterken en verfijnen op basis van modernere kapitaalberekeningsmethoden.

Triodos Bank heeft, als onderdeel van Pijler II van Bazel II, een intern kapitaalbeleid volgens het Internal Capital Adequacy Assessment Process (ICAAP) geïmplementeerd. Uit het ICAAP blijkt de planning van Triodos Bank voor het aanhouden van voldoende kapitaal. Ook wordt het ICAAP gebruikt door De Nederlandsche Bank voor de beoordeling als onderdeel van vereisten van Pijler II.

Het ICAAP is gebaseerd op het risico dat Triodos Bank bereid is te nemen om haar strategische doelstellingen, ofwel haar risicobereidheid (’risk appetite’) te realiseren. De risicobereidheid geeft het maximale risico aan dat Triodos Bank bij de uitvoering van haar bedrijfsstrategie aanvaardbaar vindt, teneinde zich te beschermen tegen gebeurtenissen die een nadelig effect kunnen hebben op de winstgevendheid, het vermogen en de koers van certificaten van aandelen.

Pijler III van Bazel II betreft het publiceren van solvabiliteitsrisico’s. Het doel ervan is om aan stakeholders gegevens over de solvabiliteit en het samenhangende risicoprofiel van de instelling ter beschikking te stellen. Deze gegevens worden conform de wet- en regelgeving in dit jaarverslag gepubliceerd waar dit wenselijk of nodig is.

In de Code Banken staat expliciet dat de Directie verantwoordelijk is voor het vaststellen, uitvoeren, monitoren en waar nodig bijstellen van het algehele risicomanagementraamwerk van Triodos Bank. Triodos Bank heeft de in deze Code uiteengezette aanbevelingen geïmplementeerd.

Triodos Bank heeft conform de Code Banken een Audit and Risk Committee (de ’SB A&RC’) opgezet,

die vier keer per jaar bijeenkomt. De Directie verstrekt een integraal risicorapport aan de SB A&RC om de leden van de commissie in staat te stellen hun toezichthoudende verantwoordelijkheden inzake het risicoprofiel van de bank, inclusief de gevolgen voor het kapitaal en de liquiditeit, adequaat uit te oefenen. Het productgoedkeuringsproces, waarbij alle nieuwe producten en markten worden getoetst aan de risicobereidheid van Triodos Bank en de zorgplicht jegens haar klanten, is inmiddels in werking gesteld. Er is een levenslang onderwijsprogramma voor leden van de Directie en de Raad van Commissarissen opgezet en geïmplementeerd.

Kapitaalbeheer

De kapitaalstrategie van Triodos is bedoeld om kapitaalmanagementniveaus vast te stellen en maakt deel uit van een integraal kapitaalraamwerk. De doelstelling van het kapitaalraamwerk is het waarborgen dat er voldoende kapitaal beschikbaar is om aan de kapitaalbehoeften van Triodos Bank te voldoen, met het oog op haar bedrijfsstrategie. Triodos werkt met een kapitaalplanning voor drie achtereenvolgende jaren. De Asset and Liability Committee ziet erop toe dat er voldoende kapitaal aanwezig is en adviseert de Directie over de toereikendheid van het kapitaal. De Asset and Liability Committee beoordeelt maandelijks of het beschikbare kapitaal toereikend is om huidige en toekomstige activiteiten te ondersteunen. In 2011 was het beschikbare kapitaal altijd toereikend. In 2011 is er nieuw aandelenkapitaal van EUR 75 miljoen uitgegeven ter ondersteuning van verdere groei.

Bedrijfsstrategie, risicobereidheid en kapitaalplanning vormen de basis van het proces voor:

  • Kapitaalmeting (ICAAP): het meten van risico’s, resulterend in een schatting van de vraag naar kapitaal.
  • Kapitaalreserve en stresstests: het beheer van het aanbod van de vraag naar kapitaal in stresssituaties.
  • Kapitaalallocatie: de allocatie van kapitaal aan de verschillende vestigingen, business units en afdelingen.

Kapitaalmeting

Het kapitaal dat binnen Triodos Bank wordt gemeten betreft zowel de externe eisen in lijn met de resultaten van Pijler I onder Bazel II als de interne vraag naar kapitaal in lijn met de resultaten van Pijler II onder Bazel II.

De resultaten van Pijler I en Pijler II vormen samen het Economisch Kapitaal, dat de behoefte aan kapitaal van Triodos Bank om het risico van haar bedrijfsactiviteiten te dekken weerspiegelt. Derhalve ondersteunt Economisch Kapitaal de zakelijke besluitvorming op alle niveaus binnen bankorganisaties. Het Economisch Kapitaal wordt bepaald door de volgende risico’s:

  • Kredietrisico (tegenpartij- en concentratierisico)
  • Operationeel risico
  • Marktrisico (vreemde valuta- en renterisico)

Voor nadere berekeningen zie het hoofdstuk Solvabiliteit in deze jaarstukken.

Kapitaalreserve en stresstests

Capital Contingency [Kapitaalreserve] is in het leven geroepen om te waarborgen dat Triodos Bank voldoende kapitaal aanhoudt zodat zij ook in stresssituaties aan de kapitaaleisen van regelgevende instanties kan voldoen. Er wordt een Capital Contingency Plan opgezet voor Triodos Groep indien een kapitaalcrisis wordt voorzien. In dit Capital Contingency Plan zijn de acties en activiteiten uiteengezet om kortetermijn kapitaalpositie in stressvolle omstandigheden te versterken. Tweemaal per jaar wordt de feitelijke kapitaalpositie aan een stresstest onderworpen op basis van een aantal stressscenario’s.

Kapitaalallocatie

Het totaal aansprakelijk vermogen (eigen vermogen en achtergestelde leningen) wordt aan de business units toegewezen in verhouding tot hun aandeel in het economisch kapitaal, op basis van hun risicoprofiel.