De impact in voedsel en landbouw

De kwestie

De reguliere landbouw- en voedingsector is voor een belangrijk deel losgeraakt van zijn ecologische en sociale context.1 De noodzakelijke verbindingen zijn verbroken.

Los van ecologische context

In ecologische zin is er sprake van een landbouwsysteem dat tegen de natuur in werkt in plaats van met de natuur mee. De reguliere landbouw is afhankelijk van externe en kunstmatige inbreng van pesticiden, (kunst)mest en diergeneesmiddelen. Zo is een productiesysteem ontstaan met maar weinig zelfregulerend vermogen. Het systeem bevindt zich in een wankel evenwicht, dat alleen kan worden gehandhaafd door voortdurende input van buitenaf.

Los van sociale context

In sociale zin is er sprake van een voeding- en landbouwsector waarin de relatie tussen consument en producent sterk is verwaterd. Er is sprake van vergaande anonimisering en vervreemding in de voedselketen. Enerzijds is de fysieke afstand tussen producent en consument groot en worden grondstoffen en landbouwproducten over grote afstanden aangevoerd. Samenhangend daarmee is ook de psychologische afstand enorm: de consument weet niet meer waar zijn eten vandaan komt.

Losse schakels

Niet alleen tussen producent en consument maar ook binnen de voedselketen zélf zijn de verbindingen voor een belangrijk deel verbroken. De verschillende schakels zijn van elkaar vervreemd en sterk gespecialiseerd. Er is gebrek aan kringloopdenken. Doorgeschoten specialisatie heeft tot een productieproces geleid dat in vergaande mate bestaat uit losse onderdelen met weinig onderlinge relatie of samenhang. Op de ene plek ontstaan overschotten en op de andere tekorten die vervolgens niet met elkaar worden verbonden.

Groeiende markt

Maar er is ook een andere kant. De geschetste problematiek rond de reguliere landbouw veroorzaakt in toenemende mate een krachtige, duurzame tegenbeweging. Steeds meer consumenten en producenten kiezen bewust voor biologische en duurzame producten. De markt voor biologische producten groeit sterk. De omvang van de Europese markt voor biologische producten bedroeg in 2008 €18 miljard. Dat was een toename van 12% ten opzichte van het jaar eerder. De grootste afzetmarkten voor biologische producten in Europa zijn Duitsland, Frankrijk, Groot-Brittannië en Italië.2 Ongeveer 4% van al het landbouwareaal binnen de EU heeft een biologische bestemming.

1 RIDL&V, 2011. Naar een integrale bendering van duurzame en gezonde voeding
2 Soil Association – Organic market report 2010 (PDF)

De visie van Triodos Bank

Triodos Bank streeft naar het herstel de verbinding tussen de landbouw- en voedingsector en zijn ecologische en sociale context.

Stabiel evenwicht

Herstellen van verbinding leidt ertoe dat Triodos Bank inzet op een landbouwsector die de natuur als partner ziet. Het wankele en kunstmatige evenwicht waar in de reguliere landbouw sprake van is, wordt vervangen door een stabiel evenwicht. De boer richt zich niet in eerste instantie op productieverhoging, maar op het versterken, handhaven en benutten van het zelfregulerende vermogen van de natuur. Het aantal externe inputs wordt op die manier geminimaliseerd. Een dergelijk stabiel systeem gaat primair uit van een gezonde, levenskrachtige en veerkrachtige bodem. Anders gezegd: een gezonde bodem is de belangrijkste voorwaarde voor een ecologisch evenwicht.

Circulaire keten

Naast een stabiel evenwicht, streeft Triodos Bank naar een circulaire productieketen. Dat betekent enerzijds dat de verschillende schakels in de keten denken en handelen vanuit gedeelde verantwoordelijkheid. Anderzijds komt het neer op het verkleinen van de afstand tussen producent en consument. Voedsel wordt uit de anonimiteit gehaald. Voedsel wordt weer een verhaal. Transparantie is een kernwaarde bij deze bendering.

Herstel van verbinding met de samenleving

De functie van de landbouwsector is veel breder dan voedselproductie alleen. Triodos Bank vindt het daarom van belang dat landbouwbedrijven de verbinding met de samenleving herstellen en waar mogelijk andere taken op zich nemen, zoals zorg en educatie.

Wat doet Triodos Bank daar aan?

Het streven naar een stabiel evenwicht en een circulaire keten, betekent in de praktijk dat Triodos Bank zich richt in eerste instantie op het financieren van gecertificeerde biologische bedrijven.

Triodos Bank is al 30 jaar actief op het gebied van biologische landbouw. De bank financieert ondernemers in de gehele voedselketen. Triodos Bank had in 2011 een kredietportefeuille van €100 miljoen en financierde daarmee in totaal ruim 800 projecten. In totaal werd 23.000 hectare landbouwgrond gefinancierd. De bank is actief in verschillende Europese landen.

Investeren in vernieuwing

Naast gecertificeerde bedrijven, financiert Triodos Bank expliciet ook bedrijven die willen omschakelen naar biologische landbouw. Voor die ondersteuning heeft de bank het zogenaamde omschakelkrediet ontwikkeld. De bank brengt ondernemers uit haar netwerk samen om elkaar te ondersteunen en te inspireren.

Multifunctionele bedrijven

Landbouw is meer dan alleen voedselproductie. Triodos Bank steunt daarom ondernemers bij het uitbreiden van hun activiteiten en het nemen van meer maatschappelijke verantwoordelijkheid, bijvoorbeeld in onderwijs, gezondheidszorg en ecologische ontwikkeling. Zo ontstaan multifunctionele landbouwbedrijven die daadwerkelijk vormgeven aan de verbinding tussen producent en consument, en die de voedselproductie inbedden in een brede sociale context.

Retail en horeca

Triodos Bank financiert ondernemers in de hele voedselketen. De bank is daarom niet alleen betrokken bij producenten, maar is ook financier van detailhandel en horecaondernemingen. Deze ondernemers bieden niet alleen gezonde producten aan, ze versterken ook het bewustzijn bij hun klanten. Ze zijn transparante intermediairs tussen producent en consument. Gebruik van lokale seizoensproducten wordt gestimuleerd.

VIDEO'S

Luke Hasell – The Story Group, Verenigd Koninkrijk (foto)

The Story Group, VK

traditioneel, biologisch familieboerenbedrijf

Grafiekgenerator – Maak uw eigen grafieken

Grafiekgenerator

Eenvoudig samengevatte feiten en cijfers die u kunt samenstellen en downloaden.

Maak uw eigen grafieken